Sprzedaż węgla przez samorządy to ich "prawny obowiązek" - uważa radna miejska PiS Anna Błaszczyk. Czy rzeczywiście?

Na dzisiejszej nadzwyczajnej sesji radni dokonali zmian w budżecie. Była taka potrzeba w związku z wprowadzeniem do gminnej kasy pieniędzy z innych źródeł. Sprawy różne zdominował gorący temat sprzedaży węgla. Radna PiS Anna Błaszczyk stwierdziła, że jest to konstytucyjny obowiązek samorządów i na przepisy Konstytucji się powołała. 

Przekonywała, że samorządy w polskiej konstrukcji ustrojowej są częścią aparatu państwowego. Nie są samodzielną organizacją społeczną o charakterze terytorialnym,  jak to określiła "państwami w państwie.  - W Polsce jest tak, że mamy konstytucyjnie rzecz biorąc administrację rządową i administrację samorządową. Ale to razem jest administracja państwowa. Samorządy mają obowiązek dostarczyć wodę, gaz i ciepło - wyliczała radna Anna Błaszczyk.  Przy tym powołała się na rządowy projekt zmian, który dopiero da samorządom wachlarz możliwości dzielenia węglem (założenia publikujemy niżej).

Teraz zerknijmy do obowiązującego prawa. Rzeczywiście zakres obowiązków samorządów terytorialnych określa Konstytucja RP i prawo materialne, ale ono nie nakłada na gminy obowiązku sprzedaży węgla czy też innych towarów, których brakuje na rynku.

Czy na pewno samorządy w polskiej konstrukcji ustrojowej są częścią aparatu państwowego? Wypowiedzi i opinie (jest ich ostatnio bardzo dużo), że samorządy w polskiej konstrukcji ustrojowej są częścią aparatu państwowego odnoszą się do tekstu Konstytucji kwietniowej z 1935 roku. Istotnie, w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 roku, w art. 72  ust. 2 zapisano: "Administrację państwową sprawuje: a) administracja rządowa b) samorząd terytorjalny c) samorząd gospodarczy".

Natomiast w myśl obecnie obowiązującej Konstytucji z 1997 roku - "administracja samorządu terytorialnego nie jest administracją państwową  - jest nią, poza administracją rządową, np. Kancelaria Prezydenta, Kancelaria Sejmu czy samorządowe kolegia odwoławcze; samorząd, stanowi, wraz z administracją państwową, administrację publiczną. Tyle w kwestiach konstytucyjnych.

W sprawie sprzedaży węgla burmistrz Włoszczowy  Grzegorz Dziubek podkreślił, że rząd przyjął na razie projekt ustawy procedowanej w Sejmie, która ma pozwolić samorządom na dystrybucję węgla dla gospodarstw domowych po preferencyjnej cenie, nie ma rozwiązań ustawowych. - Odpowiedziałem panu wojewodzie, który pytał nas o takie możliwości, że gmina włączy się w zakup węgla poprzez dystrybutorów - wyjaśnił burmistrz Grzegorz Dziubek.

Co mówi projekt rządowy?

Rada gminy określi, kto pierwszy kupi węgiel.

Przepisy dopuszczają, że węgiel będzie mogła kupić jedna gmina lub kilka gmin razem w ramach umowy zawartej pomiędzy gminami.

Na przystąpienie do dystrybucji węgla gmina ma mieć 3 dni od dnia wejście w życie ustawy, decyzję musi ogłosić w BIP. Ale projekt daje też gminom możliwość zreflektowania się i podjęcia ponownej decyzji do 7 stycznia 2023 roku. Jeśli dana gmina nie przystąpi do preferencyjnego zakupu węgla, to obywatel będzie mógł kupić węgiel w sąsiedniej gminie, a jeśli ta również nie będzie chciała handlować węglem, wówczas sprzedażą węgla zajmie się firma komercyjna mająca pozwolenie na taką działalność. Maksymalna cena po której będzie sprzedawała węgiel wzrośnie wtedy do 2200 tys. zł brutto.

Przepisy przewidują, że podmioty, które będą uczestniczyć w dystrybucji węgla (m.in. jednostki organizacyjnej gminy, zakłady komunalne) będą jednocześnie zwolnione od podatku akcyzowego. Wybór podmiotów do realizacji dystrybucji węgla ma odbywać się z wyłączeniem stosowania ustawy prawo zamówień publicznych

Przepisy przewidują, że rolą samorządów będzie określenie liczby gospodarstw w gminie zainteresowanych węglem (asortymentu i tonażu), podpisanie umowy z podmiotem wprowadzającym węgiel do obrotu wraz określeniem ceny za tonę. Gmina będzie musiała odebrać sama węgiel z miejsca wskazanego przez sprzedawcę. Na zapłatę będzie miała co najmniej 60 dni licząc od dnia wystawienia faktury.

Tryb i sposób rozpatrywania wniosków o zakup, kryteria dotyczące pierwszeństwa dokonania zakupu preferencyjnego, dokumenty dołączane do wniosku, sposób rozliczeń między gminą a osobą dokonującą zakupu preferencyjnego ma określić uchwałą rada gminy.
Odbiorca węgla będzie weryfikowany

Węgiel będzie mogła kupić osoba, której przyznano dodatek węglowy lub która ma wpisane lub zgłoszone w Centralnej Ewidencji Emisyjności Ciepła jako główne źródło ciepła – źródło węglowe. Warunki weryfikacji wniosku przez gminę, mają być podobne jak przy wniosku węglowym.

Sejm przyjął dziś projekt ustawy o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe. Zgodnie z nim samorządy będą mogły kupić węgiel od importerów za maksymalnie 1,5 tys. zł za tonę i sprzedać mieszkańcom po nie więcej niż 2 tys. zł za tonę. Już dziś to palący problem i budzi wiele gorących emocji. Ustawa trafi teraz do Senatu.

Ośrodek Pomocy Społecznej we Włoszczowie wypłacił już ponad 3 miliony złotych wnioskodawcom ubiegającym się o dodatek węglowy.

Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa