Rok 2024 Rokiem Wincentego Witosa

Sejm RP – w uznaniu wybitnych zasług przywódcy ruchu ludowego i w związku ze 150. rocznicą jego urodzin – ustanowił rok 2024 Rokiem Wincentego Witosa.

Wincenty Witos - Ojciec Niepodległości, przywódca ruchu ludowego, trzykrotny premier II RP, między innymi w kluczowym momencie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r., po II wojnie światowej moralny symbol sprzeciwu wobec wprowadzenia rządów komunistycznych. W 1922 r. odznaczony został Orderem Orła Białego. 

Urodził się 21 stycznia 1874 r. w bardzo ubogiej, niepiśmiennej rodzinie włościańskiej, w 1874 roku, w gminie Wierzchosławice, mniej więcej w połowie drogi między Krakowem a Rzeszowem. „Mimo zawodzenia matki, że krowa pozostanie bez opieki, ojciec polecił zaprowadzić mnie do szkoły” - pisał Wincenty Witos we wspomnieniach. Przyszły premier, gdy rozpoczynał edukację, miał 10 lat. Musiał nadrabiać zaległości. Okazało się, że nie miał z nauką problemu. Był pilnym, pracowitym uczniem, ciekawym świata, społecznych zjawisk. „Czytanie książek, rozważanie zdarzeń i wypadków, przykłady w nich podawane, działały niesłychanie silnie na moją młodą wyobraźnię. (…) Czułem się powołany do spełnienia jakichś nieokreślonych jeszcze zadań”- czytamy w „Moich wspomnieniach” Witosa.  W latach 30. ubiegłego wieku za zaangażowanie w obronę prawa i demokracji Wincenty Witos został niesłusznie skazany w haniebnym procesie brzeskim. Mimo to do końca życia wzywał do obrony Polski, pisząc: "Macie służyć państwu bez względu na to, jaki jest rząd". W czasie II wojny światowej odrzucił niemieckie propozycje utworzenia kolaboracyjnego rządu współpracującego z okupantem. Jego polityczne motto jest wciąż aktualne: "Kiedy nie było Polski niepodległej – dążyć do niej, gdy przyszła – pracować dla niej, a gdy była w potrzebie – bronić jej".

Wincenty Witos zmarł 31 października 1945 r. w krakowskim Szpitalu Bonifratrów. Uroczystości pogrzebowe rozpoczęły się 2 listopada i trwały do 6 listopada 1945 r.

13 stycznia 1932 r. Wincenty Witos został skazany na dwa i pół roku więzienia (wyrok obniżono następnie do półtora roku). Pod koniec września 1933 r. wyjechał do Czechosłowacji, decydując się na emigrację polityczną. Kilka dni później – 5 października – Sąd Najwyższy zatwierdził wyroki wydane na niego i innych oskarżonych w procesie brzeskim. Przez wiele lat wciąż obowiązywał wyrok wydany w procesie Witosa. Amnestia prezydenta Władysława Raczkiewicza, którą w 1939 r. już podczas wojny zostali objęci wszyscy skazani, nie oznaczała zaś całkowitej ich rehabilitacji i formalnego uniewinnienia. Dopiero w 2023 r. Sąd Najwyższy formalnie uniewinnił Wincentego Witosa i dziewięciu innych historycznych liderów PSL i PPS.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r., włączył Wincentego Witosa w poczet Ojców Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a w 2023 r. ogłosił rok 2024 Rokiem Wincentego Witosa.

Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa

Fot. Senat RP/Muzeum Wincentego Witosa.