Powrót do licealnej przeszłości Pawła Ameryka. Były burmistrz Włoszczowy wydał wspomnienia o najstarszej w powiecie szkole średniej

I Liceum Ogólnokształcące im. gen. Władysława Sikorskiego we Włoszczowie świętowało swoje 80 -lecie. W roku jubileuszu Paweł Ameryk - absolwent i nauczyciel szkoły wydał wspomnienia pt. Zapomniana historia włoszczowskiego liceum z lat 1945 - 1990. Wybrane zagadnienia i wydarzenia.

Czystki kadrowe, nowe przedmioty szkolne, polityczne treści w podręcznikach – polska oświata przeżyła w końcu lat 40. XX w. potężną ofensywę ideologiczną. W miejsce tradycyjnych placówek z jeszcze przedwojenną kadrą tworzono „nową szkołę” mającą kształtować „nowego człowieka” i służyć celom partii.

Polska szkoła pierwszych lat po II wojnie światowej była mieszanką przyszłości i przeszłości. Tak jak wiele instytucji Polski Ludowej, przyjęła ona retorykę „demokratyczną”, propagując ideologię tzw. „rewolucji łagodnej”: pochwałę odbudowy, zagospodarowania Ziem Zachodnich i Północnych czy też reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu, przy jednoczesnej antyniemieckości i potępieniu „reakcji”. W tle tych przemian ideowych rządzący komuniści powoli zdobywali przyczółki w oświacie.

Jednocześnie edukacja działała wciąż w ramach stworzonych przez tzw. reformę jędrzejowiczowską z 1932 roku. Zakładała ona istnienie szkoły powszechnej (4-, 6- lub 7-klasowej, zróżnicowanej zakresem przekazywanego materiału) oraz szkolnictwa średniego – czteroletnich gimnazjów i dwuletnich liceów.

W ramach demokratyzacji po 1945 roku ujednolicono programy nauczania we wszystkich szkołach powszechnych, co stanowić miało wstęp do podniesienia poziomu oświaty na wsi. Nie do końca udało się natomiast wprowadzić pełną bezpłatność nauczania – braki w budżecie szkół, zwłaszcza na utrzymanie nauczycieli, miały być uzupełniane zbiórkami ze strony rodziców.

Dzieci uczyły się ciągle z przedwojennych podręczników,  na prędce dopasowanych do nowej sytuacji, w jakiej znalazła się Polska. Trzon odbudowującego się szkolnictwa wciąż tworzyli też ci z przedwojennych nauczycieli, którzy przeżyli wojnę – szczególnie widoczne było to w przypadku szkół średnich, kontynuujących tradycje gimnazjalne.

Pierwszym powojennym ministrem oświaty (a wcześniej kierownikiem Resortu Oświaty w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego) został Stanisław Skrzeszewski – przedwojenny pedagog i komunista, który spędził wojnę w ZSRR. Już latem 1945 roku jego miejsce zajął – na mocy umowy koalicyjnej umożliwiającej powstanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej – polityk Polskiego Stronnictwa Ludowego Czesław Wycech – przedwojenny nauczyciel, jeden z organizatorów tajnego nauczania, w latach 1941–1945 dyrektor Departamentu Oświaty i Kultury Delegatury Rządu na Kraj. Chociaż w przyszłości znalazł się on w proreżimowej frakcji PSL, a następnie był wieloletnim liderem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, czas jego rządów w gmachu ministerialnym przy al. 1 Armii Wojska Polskiego (wcześniej i obecnie: Jana Chrystiana Szucha) był okresem ewolucyjnych, a nie rewolucyjnych zmian w polskiej szkole.

Paweł Ameryk przywołuje w swoich wspomieniach również ten czas pierwszych lat istnienia szkoły. Powojenny totalitaryzm nie oszczędzał księdza Stanisława Kurdybanowskiego. Duchowny doświadczył usunięcia z pracy w gimnazjum we Włoszczowie a na podstawie fałaszywych oskarżeń o antypolską działaność wydano mu zakaz nauczania religii w państwowych placówkach. Był przy tym jako wrogi element nieustannie inwigilowany przez tajną policję polityczną, która dopuszczała się różnych prowokacji oraz inspirowała działania mające na celu skłócanie wiernych i kapłanów zgodnie ze starą zasadą divide et impera (dziel i rządź). Niezłomny Kapłan, Harcmistrz ZHP został na zawsze w pamięci włoszczowskich uczniów.

Paweł Ameryk jest doskonale znany czytelnikom z kilku poprzednich opowieści o Włoszczowie. To długoletni nauczyciel geografii I Liceum Ogólnokształcącego imienia generała Władysława Sikorskiego, a także burmistrz Włoszczowy w latach 1990 – 1998.

Książkę wydała Drukarnia Kontur.

Iwona Boratyn