78 lat temu doszło do pogromu ludności żydowskiej w Kielcach

4 lipca 1946 r., doszło do pogromu ludności żydowskiej w Kielcach. Według ustaleń pionu śledczego IPN w zajściach zginęło 37 osób narodowości żydowskiej i troje narodowości polskiej. Pogrom kielecki w 1946 r. sprowokowała plotka o uwięzieniu przez Żydów chrześcijańskiego chłopca i rzekomym dokonaniu na nim rytualnego mordu. Tego dnia doszło do innych zajść, w których ofiarami stali się obywatele narodowości żydowskiej. Na tle rabunkowym zamordowano mieszkankę Kielc pochodzenia żydowskiego, Reginę Fisz, i jej kilkutygodniowe dziecko.  Żydów atakowano również na pośrednich stacjach linii kolejowej Kielce-Częstochowa ( do pracy w Kielcach dojeżdżali również Żydzi z Włoszczowy). Łącznie w pociągach i na dworcach w rejonie kieleckim zginęło tego dnia około trzydzieścioro Żydów.

Zabici w trakcie pogromu Żydzi to: Abraham Adler, Izrael Ajzenberg, Eliasz Alpirt, Izrael Boruch, Chaim Baszysta, Beer Frydman, Dawid Fajnkuchen, Bajla Gertner, Bajla Gurszyc, Pola Gutwurcel, Lejzor Harendorf, Seweryn Kahane, Szmul Karp, Herszel Kersz, Szaja Kersz, Kos (nieznanego imienia), Mendel Mikułkowski, Mojżesz Morawiec, Dawid Pluto, Icchak Preis, Estera Proszowska, Rabindorf (nieznanego imienia), Szlama Rejzman, Izarael Rączka, Duczko Samborski, Frunia Siniarowska, Jechiele Sokołowski, Rachela Sonberg, Apolonia Sowińska, Mojżesz Sztunke, Fania Szumacher, Szumilewicz (nieznanego imienia), Naftali Teitelbaum, Abram Weintraub, Wundeler (nieznanego imienia), Zoberman (nieznanego imienia), Zofia Zylberberg.

Istnieje kilka teorii mających wyjaśnić przyczynę tamtych wydarzeń. Najczęściej pojawia się teza o radzieckiej, bądź polskiej prowokacji sił bezpieczeństwa. Uznaje się również hipotezę, że wydarzenia kieleckie z 4 lipca 1946 roku miały charakter spontaniczny i zaistniały wskutek nieszczęśliwego zbiegu okoliczności natury historycznej i współczesnej.

Badania nad tą problematyką są utrudnione z powodu zniszczenia części dokumentów.

Pogrom kielecki z 4 lipca 1946 r. nie był zjawiskiem odosobnionym. Poprzedziły go liczne ekscesy antyżydowskie, zabijanie Żydów w pociągach (tzw. akcje pociągowe), na szosach, w domach (zastrzelenie Fiszki Nejmana w Łodzi w niewyjaśnionych okolicznościach), a także zajścia z udziałem tłumu – np. pogrom w Krakowie w sierpniu 1945 roku.

Pogrom kielecki stał się tematem wielu opracowań naukowych, dyskusji publicystycznych, a także filmów. Po raz pierwszy pojawił się w materiale Polskiej Kroniki Filmowej z 15 lipca 1946 r., zatytułowanym Pogrzeb pomordowanych Żydów, ofiar pogromu kieleckiego w Kielcach.

Zobacz https://books.openedition.org/iblpan/15299

Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa