Witaj, majowa jutrzenko! Życzenia burmistrza Włoszczowy z okazji Narodowego Święta Konstytucji

Walczcie przeto - a zwalczycie!
Bóg o was pamięta:
Z wami siła, z wami wolność,
Z wami prawda święta! – pisał ukraiński poeta Taras Szewczenko

Urodzony w 1814 roku Taras Szewczenko – szesnaście lat młodszy od Mickiewicza i pięć lat od Słowackiego – tworzył w epoce romantyzmu. Na twórczość tego jednego z najważniejszych w kulturze ukraińskiej poetów ogromny wpływ miała jego biografia: przez lata pozbawiony był wolności, raz musiano go wręcz wykupić. Patrzymy dziś na wolność państwa i narodu z perspektywy wojny na Ukrainie. I chyba słusznie, bo Ukraińska świadomość narodowa  była powieleniem modelu polskiego, gdyż Polacy to był jedyny naród, z którym Ukraińcy bezpośrednio się stykali. Nie zapominajmy jednocześnie, że źle im się żyło w tym sąsiedztwie. Był jednak w Polsce porządek, prawo, granice, co miało niebywałe znaczenie dla koncepcji Ukrainy.

Albo spójrzmy na Iwana Kotlarewskiego, poetę i dramaturga – rówieśnika Napoleona. On wiedział, co działo się w Polsce pod koniec wieku XVIII: o reformach Sejmu Wielkiego (1788–1792), Konstytucji 3 maja, Tadeuszu Kościuszce, rozbiorach. W Polsce popularna była wówczas Eneida. Rzeczpospolitą porównywano do Troi. Kotlarewski z kolei Troję dostrzegał w Ukrainie. Takich jak on na lewym brzegu Dniepru było wówczas niewielu. Ale powoli i tam zaczęto myśleć, że właściciele ziemscy i chłopi mają wspólną kulturę oraz że chłopi zasługują na wolność i podtrzymywanie kultury ludowej, a nawet na jej drukowanie. Tak na Ukrainie rodziły się koncepcje narodowe. Wszystkie one kiełkowały w kręgu oddziaływania polskiej kultury, ponieważ Polska była częścią Europy. Udowodniła to także uchwalając Konstytucję 3 Maja. Rosja tylko dzięki rozbiorom Polski weszła do Europy. W XIX wieku od Polaków Ukraińcy w Kijowie dowiadywali się o włoskim rewolucjoniście Giuseppe Mazzinim. Pierwszymi internacjonalistami byli w tym przypadku Polacy. W Petersburgu nikt się Mazzinim nie interesował. Przez Polskę do postępowych idei można było  dotrzeć krótszą drogą  - nie był to wprawdzie Paryż czy Londyn, ale Kraków i Warszawa były bliżej. Wzory stąd  stawały się bardziej dostępne i realne.  Tak więc formowanie się nowoczesnej Ukrainy zachodziło w trójkącie:  Polska – Europa - Ukraina.

Gdy 3 maja 1791 r. Sejm Czteroletni zwany Wielkim uchwalił Ustawę Rządową Rzeczypospolitej Obojga Narodów znaną jako Konstytucja 3 Maja, państwo polsko-litewskie  było pierwszym w Europie i drugim na świecie krajem, w którym przyjęto ustawę zasadniczą. Był to postępowy i odważny jak na tamte czasy akt prawny,  który dawał początek wielu reformom. Niestety, ambitne plany zostały przekreślone przez zbrojną interwencję wojsk rosyjskich w 1792 roku.

Jako akt prawny Konstytucja 3 Maja przestała formalnie obowiązywać w listopadzie 1793 roku na mocy uchwały sejmu zwołanego pod dyktatem Rosji i Prus do Grodna. W tym samym roku obydwa państwa dokonały II rozbioru Rzeczypospolitej.  Ostateczne zniknięcie Rzeczypospolitej z  mapy Europy na ponad 120 lat zostało przypieczętowane III rozbiorem w roku 1795, w którym uczestniczyły Austria, Prusy i Rosja. Ten akt, sprzeczny z wszelkimi zasadami prawa międzynarodowego, został przekreślony dopiero w rezultacie I wojny światowej, kiedy w 1918 roku Polska i Litwa odzyskały niepodległość jako dwa suwerenne państwa. W odrodzonej II Rzeczpospolitej rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja obchodzona była jako święto państwowe już od 1919 roku.

„Na leżącym tym Polaku, Cała Polska stoi!” - napisze o I rozbiorze Polski Maria Konopnicka. Obchodzimy Rok Pisarki.

Święto Narodowe Trzeciego Maja to dla nas jedna z najważniejszych dat w roku. Na Zamku w Warszawie, w Sali Senatorskiej, uchwalono jeden z najważniejszych w polskiej historii dokumentów.  Pierwsza w Europie, a druga na świecie konstytucja była prawdziwym ewenementem politycznym, a zarazem ostatnią, desperacką już próbą wydobycia państwa z głębokiego kryzysu. Niestety światła i śmiała koncepcja reformy państwa upadła z uwagi na działania ościennych zaborczych mocarstw. Ustawa rządowa z 1791 roku do dziś pozostaje jednym z najbardziej wzniosłych symboli dążeń Polaków do życia w wolnym, suwerennym i sprawiedliwym kraju. Z tej okazji życzenia do mieszkańców skierował burmistrz Włoszczowy Grzegorz Dziubek.

Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa