Polsce wolność wróć! 105. rocznicę odzyskania niepodległości Włoszczowa uczci wydawnictwem o powstańcach styczniowych

- "Dla nas, żołnierzy wolnej Polski, powstańcy 1863 r. są i pozostaną ostatnimi żołnierzami Polski, walczącej o swą swobodę, pozostaną wzorem wielu cnót żołnierskich, które naśladować będziemy. Dla uczczenia ich i upamiętnienia 1863 r. w szeregach armii polskiej wydałem rozkaz zaliczenia do szeregów wojska wszystkich weteranów 1863 r. z prawem noszenia munduru wojsk polskich w dni uroczyste. Witam ich tym rozkazem, jako naszych Ojców i Kolegów” - pisał marszałek Józef Piłsudski.

W kolejną rocznicę wybuchu zrywu, 22 stycznia 1920 roku, naczelnik państwa nadał Krzyż Srebrny Virtuti Militari 59 weteranom.

Świadomość historyczna, obchody 160. rocznicy powstania stają się nośnikami pamięci społecznej; nie są jedynie okolicznościowym zapisem, wyłącznie wiedzą, rocznicowym pochodem patriotyzmu. Wspólnie z Drukarnią Kontur tworzymy wydawnictwo dla tych i kolejnych  pokoleń, żeby umacniać je w czci i szacunku dla przeszłości, ale uczyć jednocześnie postawy krytycznej i dać uczniom kompendium wiedzy na temat powstania styczniowego.

Podjęty projekt wpisuje się w programy edukacji  oraz w długą już tradycję analizy przeszłości, nawiązuje do zmian, które miały miejsce już w wieku XIX, gdy historia przestała być  jedynie zapisem pamięci (histoire-mémoire), a stała się zapisem krytyki (histoire-critique), to znaczy obecna w życiu każdego człowieka. Taka towarzyszka doli i niedoli ludzkiej. Pewien kontekst do przemyśleń. Zakorzenienie. Lokalny przekaz. Powstańcy szli przez Bebelno, Kurzelów, Czarncę.

Według przekazów z Włoszczowy i okolic do powstania poszło 24 mieszkańców. Pełna lista nie jest możliwa do ustalenia.  Źródła potwierdzają liczbę 23. Wiadomo, że powstanie przeżyli Piotr Adolf Gontkiewicz, Walenty Gawron, Adam Marcinkowski (pierwszy Honorowy Obywatel Włoszczowy), Stanisław Łapiński. Znamy takie nazwiska jak Barcicki, Długosz, Franol, Jaśkowski. W bitwie pod Małogoszczem polegli Stanisław Różycki, Franciszek Różycki, Jan Kozieł, Michał Ginalski oraz Antoni Car. Za sprawą tej publikacji poznamy biogramy i losy kolejnych powstańców. Będzie to znakomita okazja, by przypomnieć naszych przodków i ich wkład w niepodległość Polski. Przed nami Uroczyste Obchody 105. Rocznicy Odzyskania Niepodległości. Wybór 11 listopada uzasadnić można zbiegiem wydarzeń w Polsce z zakończeniem I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne 11 listopada 1918, pieczętującego ostateczną klęskę Niemiec. Dzień wcześniej przybył do Warszawy Józef Piłsudski. W tych dwóch dniach, 10 i 11 listopada 1918, naród polski uświadomił sobie w pełni odzyskanie niepodległości, a nastrój głębokiego wzruszenia i entuzjazmu ogarnął kraj. Czy byłoby to możliwe bez ofiary powstańców styczniowych? Powstanie styczniowe, które wybuchło 160 lat temu,  stanowiło inspirację dla kolejnych pokoleń podejmujących walkę o niepodległość. 

W 1863 roku Polacy śpiewali kolędę Karola Balińskiego:

„Oto z nami, tułaczami cały polski klęka kraj; co chcesz, Panie, uczyń z nami, ale Polsce życie daj! Przyjmiem chętnie z Twojej ręki wszystkie kary, wszystkie męki, ale Polsce męki skróć! Boże Ojcze! Boże wielki! Weź krew naszą do kropelki, ale Polsce wolność wróć!"

Kanwą do ilustracji okładki stał się obraz Stanisława Witkiewicza "Ranny powstaniec". Obrazy odnoszące się do Powstania styczniowego nie mogły być prezentowane publicznie i sprzedawane w zaborze rosyjskim. „Ranny powstaniec” został w Warszawie pokazany widzom dopiero w 1919 roku. Wcześniej znajdował się w prywatnych rękach. Dwukrotnie jego właścicielem był Henryk Sienkiewicz.

Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa