80. rocznica powstania Armii Krajowej. Zobacz pamiątki Muzeum AK w Krakowie

14 lutego obchodzimy 80. rocznicę przemianowania Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Zmiana nazwy miała podnieść rangę formacji i podkreślić, że jej żołnierze walczą w strukturach Polskich Sił Zbrojnych, bezpośrednio na terenach okupowanej Polski.  Jedyne w Polsce Muzeum Armii Krajowej znajduje się w Krakowie. Zapraszamy do spotkania z historią największej armii podziemnej w Europie. Znaczną część zbiorów krakowskiego muzeum stanowią gromadzone przez wiele lat pamiątki kombatantów zrzeszonych w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej https://muzeum-ak.pl/

4 lipca 1943r. w lasach kurzelowskich zebrał się na swoją pierwszą zbiórkę pierwszy oddział partyzancki AK na terenie Obwodu Włoszczowa dowodzony przez por. Mieczysława Tarchalskiego „Marcina”.

Zdjęcie przedwojenne.

Pierwszą zbiórkę oddziału wyznaczono w przysiółku Dąbrówka pod Kurzelowem. Tego dnia stawiło się 10 żołnierzy, licząc łącznie z „Marcinem”. Siły oddziału stale jednak wzrastały i mimo ponoszonych strat prowadził walkę z Niemcami.

Formalna zmiana nazwy nie oznaczała, że przez kolejne dwa lata Armia Krajowa ujawniała się i używała oficjalnie swojej nowej nazwy; zastępowano ją kryptonimem PZP, stosowanym od kwietnia 1942 aż do maja 1944 r. Dopiero w czasie realizacji planu „Burza” i nadawania ujawniającym się oddziałom podziemnej armii nazw dywizji i pułków Wojska Polskiego z 1939 r. zaczęto używać określenia Armia Krajowa.

Żołnierzami Armii Krajowej byli ci, którzy składali przysięgę na „wierność Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i rozkazom Naczelnego Wodza”. Jej rotę ustalono ostatecznie w grudniu 1942 r. Padające w niej sformułowania miały na celu podkreślenie, że Armia Krajowa jest działającą w kraju integralną częścią Sił Zbrojnych.

Dowódcy to generałowie:

Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943, Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944, Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 r. Dwóch spośród trzech dowódców Armii Krajowej za swoją działalność zapłaciło najwyższą cenę. 30 czerwca 1943 r. na skutek zdrady został aresztowany gen. Rowecki. Następnie przewieziono go do Berlina, gdzie odrzucił niemiecką propozycję współdziałania. W połowie lipca 1943 r. umieszczono go w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen w budynku dla ważnych więźniów. Dokładne okoliczności jego śmierci i miejsce pochówku do dziś nie są znane. Prawdopodobnie został zamordowany w sierpniu 1944 r., tuż po otrzymaniu przez władze niemieckie informacji o wybuchu powstania w Warszawie.

27 marca 1945 r. gen. Okulicki został podstępnie aresztowany przez drugiego z okupantów. Wraz z nim Sowieci aresztowali piętnastu innych przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Zatrzymanych działaczy podziemia niepodległościowego przewieziono do Moskwy, a następnie, 21 czerwca 1945 r., osądzono w tzw. procesie szesnastu przed Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRS. Gen. Okulicki został skazany na dziesięć lat więzienia; zmarł półtora roku po procesie, 24 grudnia 1946 r.

Generałowie mają symboliczny pomnik we Włoszczowie (na placu parafii WNMP).

Zdjęcia; Jacek Nestor

Czyn zbrojny AK i BCh sławi również również tablica pamiątkowa poświęcona "Marcinowi"na budynku UG oraz monument na skwerze jego imienia.

Liczba zaprzysiężonych żołnierzy AK wynosiła na początku 1942 ok. 100 tys., a latem 1944 r. już ok. 400 tys., w tym: ok. 10,8 tys. oficerów, 7,5 tys. podchorążych i 87,9 tys. podoficerów. Kadra AK rekrutowała się z oficerów i podoficerów armii przedwrześniowej oraz z absolwentów tajnych Zastępczych Kursów Szkoły Podchorążych Rezerwy i Zastępczych Kursów Podoficerów Piechoty, a także przerzucanych do kraju oficerów, tzw. cichociemnych. Od 1943 r. w jednostkach podporządkowanych Komendzie Głównej AK tworzono kompanie i bataliony, od 1944 r. – pułki, brygady, dywizje, zgrupowania pułkowe i dywizyjne.