Jutro Międzynarodowy Pamięci o Ofiarach Holokaustu
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu uchwaliło w listopadzie 2005 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ. Na datę obchodów wybrano rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau przez wojska sowieckie 27 stycznia 1945 r. Liczbę Żydów zamordowanych przez Niemców i ich sojuszników w czasie II wojny ocenia się łącznie na ok. 6 mln, z czego prawie 3 mln ofiar stanowili polscy Żydzi.
W Auschwitz byli więzieni i mordowani obywatele niemal wszystkich krajów Europy okupowanych przez Niemców, jednak w zdecydowanej większości Żydzi. Ponad 1,1 mln osób nie doczekało wolności. Zginęli w największej z hitlerowskich fabryk śmierci.
Mimo że wiele ofiar Zagłady nie ma nawet własnych grobów, pamięć o nich trwa przekazywana przez ludzi, miejsca upamiętnienia i instytucje.
Społeczność żydowska we Włoszczowie w czasie II wojny światowej.
Utworzenie getta: 10 lipca 1940 roku.
Liczba żydowskich mieszkańców: 4000 osób (lipiec 1940 roku); 4279 osób (luty 1942 roku); 4277 osób (kwiecień 1942 roku); 75 osób (1946 rok).
Przesiedlenia do Włoszczowy: Przedbórz (wrzesień 1939 roku); Szczekociny (październik 1939 roku); Łódź (po wrześniu 1939 roku); Poznań (1939 rok, 200 osób); Włocławek (luty 1940 roku, 440 osób); okoliczne miejscowości (przed majem 1942 roku); Secemin (najprawdopodobniej przed 18 września 1942 roku, 200 osób); okoliczne miejscowości (wrzesień 1942 roku, 600 osób).
Kierunek deportacji: Cieszanów (lato 1940 roku; wszyscy wysłani, oprócz siedmiu, którzy zmarli na miejscu, wrócili z powrotem do Włoszczowy przed końcem roku); Skarżysko- Kamienna (lato 1942 roku, ponad 150 osób); Treblinka (najprawdopodobniej 18 września lub 3 października 1942 roku, 5000 osób); Radomsko (9 lub 10 grudnia 1942 roku, 30 osób).
Włoszczowa 1940 r. Kolejka przed kuchnią ludową.
Likwidacja getta: 9 lub 10 grudnia 1942 roku.
Masowe egzekucje: po wrześniu 1939 roku, 80–90; 14 grudnia 1942 roku.
Getto we Włoszczowie, składające się z dwóch oddzielnych części, utworzono 10 lipca 1940 roku. Część północna osadzona była wokół ulic: Sienkiewicza, Śliskiej i Targowej. Jego południowa część zajmowała głównie okolice ulicy Kilińskiego. Sprowadzono tu nieznaną liczbę Żydów z okolicznych miejscowości (jednak część z nich do maja 1942 roku mieszkała w pobliskich osadach tj.: Kurzelów, Secemin, Radków, Oleszno, Pilczyca, Krasocin). Wewnętrznych granic getta pilnowała policja żydowska, natomiast zewnętrznych ukraińskie oddziały pomocnicze. Za próby jego opuszczenia zastrzelono kilka osób. Przekroczenie granicy dozwolone było jedynie za okazaniem przepustki, co tyczyło się także chrześcijan, chcących wejść na jego teren – niektórzy z nich mieszkali w obrębie getta. Nie ma informacji co do tego, czy obie części getta były połączone ulicą, ani też jak wyglądała komunikacja między nimi.
Pewna liczba osób próbowała zbiec z getta, ale w wielu przypadkach plan się nie powiódł. Niektóre ucieczki organizowano przy udziale przekupionych Niemców. Za każdy taki incydent żandarmeria nakładała na społeczność żydowską kontrybucje z groźbą egzekucji.
Komendantem getta został podporucznik żandarmerii Kryjer, a nadzór nad mieszkańcami mieli sprawować także żandarmi Mantke (lub Mantko) i Klajmann. Wiele morderstw popełnionych na Żydach przypisuje się „Krwawemu” Julkowi Erdmanowi, folksdojczowi, który znany był z zabijania dla przyjemności. Między 1941 a 1942 rokiem zamordowano około 100 osób. Egzekucji dokonywano w domach ofiar lub na lokalnej szubienicy (nazywanej Górajek), która znajdowała się na obrzeżach miasta. Większość ofiar pozostaje anonimowa.
Przebieg akcji „Reinhardt”
Od lutego 1942 roku wszyscy mężczyźni uznani za zdolnych do pracy musieli wykonywać roboty przymusowe. W getcie mieszkało wtedy 4279 osób, z czego 1654 stanowili przesiedleńcy spoza Włoszczowy.
Latem do Skarżyska-Kamiennej wysłano dwie grupy robotników. Pierwsza liczyła 150 osób. Na zlecenie Urzędu Pracy w czerwcu przeprowadzono rejestrację kobiet w wieku od 15 do 55 lat. Lokalni rzemieślnicy, w szczególności szewcy, zaczęli próbować organizować się w szopy, o czym wzmiankowała Gazeta Żydowska z dnia 14 sierpnia 1942 roku, zaznaczając przy tym, że "ci z Włoszczowej są najlepszymi specjalistami w swoim fachu". Ostatecznie jednak zgoda na utworzenie takiego warsztatu nigdy nie została wydana.
Prawdopodobnie 18 września niemieckie władze okupacyjne rozpoczęły likwidację getta. Nieco wcześniej sprowadzono tu około 200 Żydów z Secemina. Początkowo getto otoczyła żandarmeria. Następnie wyganiała ona ludzi z mieszkań, rabując przy tym znajdujący się tam dobytek. Potem mieszkańców getta ustawiono w czterech rzędach, ramię przy ramieniu. W czasie akcji zamordowano wiele osób, w tym kobietę i niemowlę, które właśnie urodziła. Następnie kolumna została popędzona przez ulicę Kilińskiego i Wiśniową, aż do stacji kolejowej, skąd odprawiono transport do obozu zagłady w Treblince. Ciała ofiar marszu załadowano na wozy. Do obozu zagłady w Treblince trafiło wtedy około 5000 osób.
Niemieccy okupanci pozostawili w getcie około 180 osób. Byli to głównie mężczyźni, osoby zamożniejsze, a także te, uznane za zdolne do pracy. Porządkowali oni getto, a także pracowali w kamieniołomach. Po jakimś czasie zastrzelono od 80 do 90 z nich (w ich własnych mieszkaniach). W getcie szczątkowym pozostawiono około 30 osób, aż do 9 lub 10 grudnia 1942 roku, kiedy to przetransportowano ich do getta w Radomsku.
Według listy Centralnego Komitetu Żydów Polskich z 1946 roku we Włoszczowie mieszkało 75 żydowskich Ocalałych.
Iwona Boratyn, rzecznik prasowy UG Włoszczowa
- to dla Ciebie staramy się być najlepsi, a Twoje zdanie bardzo nam w tym pomoże!